Koelen met een warmtepomp: waarom kouder niet altijd beter is

Een warmtepomp wordt in de eerste plaats gebruikt om een woning te verwarmen. Veel warmtepompen kunnen in de zomer echter ook worden gebruikt om de woning te koelen.

Dat klinkt aantrekkelijk, maar het is belangrijk om te weten wat u daarvan kunt verwachten. Koelen met een warmtepomp via de bestaande verwarmingsinstallatie is namelijk iets anders dan koelen met een airconditioning.

Tijdens de warme periode van de afgelopen weken kregen wij bij Holland Warmte meerdere meldingen van klanten die dachten dat hun installatie lekte. Bij controle bleek er in verschillende gevallen helemaal geen lekkage te zijn.

Het water kwam niet uit de installatie. Het ontstond door condens op de installatie.

Van een lekkage bleek geen sprake

Bij deze installaties was de warmtepomp ingesteld om in de zomer te kunnen koelen. Bij oplevering stellen wij de installatie bewust zo in dat de temperatuur van het cv-water niet onbeperkt wordt verlaagd. Wij werken daarbij met een instelling rond 19 °C en dauwpuntregeling om het risico op condensvorming te beperken.

Tijdens zeer warme dagen vonden sommige bewoners het koeleffect echter te beperkt en verlaagden zij zelf de ingestelde koeltemperatuur.

De gedachte is begrijpelijk: kouder water zal wel meer koelen.

Maar daar begint het probleem.

Een warmtepomp kan technisch vaak kouder water maken. Dat betekent niet dat de bestaande verwarmingsinstallatie geschikt is om met dat koudere water te werken.

Een bestaande cv-installatie is geen koelinstallatie

Vooral in bestaande woningen zien we vaak een combinatie van oud en nieuw.

Op de begane grond is bijvoorbeeld vloerverwarming aangelegd, terwijl op de verdieping de bestaande radiatoren zijn blijven hangen. Ook het oorspronkelijke leidingstelsel is vaak nog aanwezig en niet geïsoleerd zoals bij een echte koelinstallatie.

Die radiatoren en leidingen zijn nog steeds onderdeel van dezelfde cv-installatie. Afhankelijk van de opbouw en regeling kan tijdens het koelen dus ook koud water door deze delen van het systeem stromen.

Voor verwarmen is dat meestal geen probleem. Bij koelen kan dat anders zijn.

Waarom ontstaat condens bij het koelen met een warmtepomp?

Warme lucht bevat vocht. Wanneer deze lucht in aanraking komt met een voldoende koud oppervlak, kan het vocht uit de lucht daarop condenseren.

Denk aan een koud flesje dat u op een warme zomerdag uit de koelkast haalt. Binnen korte tijd ontstaan er waterdruppels aan de buitenkant.

Het flesje lekt niet. Het water komt uit de lucht.

Hetzelfde kan gebeuren met cv-leidingen, koppelingen, verdelers en radiatoren. Worden deze te koud, dan kan vocht uit de omgevingslucht erop condenseren. De druppels kunnen vervolgens naar beneden lopen, waardoor het eruitziet alsof de installatie lekt.

Daarom begrenzen wij de koeltemperatuur en gebruiken we dauwpuntregeling. Niet omdat de warmtepomp technisch niet kouder kan, maar omdat we rekening houden met de totale installatie.

Wat bedoelen we met topkoeling?

Fabrikanten spreken bij het koelen via een verwarmingsinstallatie vaak over topkoeling.

Bij Holland Warmte leggen we dat graag uit met een berg.

Stel dat de warmte die tijdens warme zomerdagen in uw woning terechtkomt een grote berg vormt. Zoninstraling, de buitentemperatuur, apparatuur en de bewoners zelf voegen allemaal warmte toe.

Met topkoeling proberen we niet die hele berg weg te koelen.

We halen als het ware het topje van de berg af.

Daardoor blijft de woning aangenamer en kan de ergste warmte worden beperkt. Maar de verwarmingsinstallatie verandert daarmee niet ineens in een volwaardige koelinstallatie.

Topkoeling met een warmtepomp is geen airconditioning

Een airconditioning is specifiek ontworpen om actief te koelen. Daarbij wordt niet alleen warmte uit de ruimte gehaald, maar ook vocht uit de lucht. Het condenswater dat daarbij ontstaat, wordt gecontroleerd afgevoerd.

Bij koelen met een warmtepomp wordt gebruikgemaakt van de bestaande verwarmingsinstallatie, bijvoorbeeld vloerverwarming. De koelcapaciteit daarvan is beperkt en de installatie is oorspronkelijk niet ontworpen om zeer koud water te transporteren.

Wilt u vooral de ergste warmte uit de woning halen, dan kan topkoeling met een warmtepomp prettig zijn.

Wilt u een slaapkamer of woonkamer tijdens zeer warme dagen daadwerkelijk terugkoelen naar een gekozen lage temperatuur, dan verwacht u feitelijk het comfort van een airconditioning.

Kouder water betekent niet automatisch meer comfort

Wanneer het binnen warm blijft, lijkt het logisch om de koeltemperatuur steeds verder te verlagen. Toch is dat bij een bestaande verwarmingsinstallatie niet verstandig.

Hoe kouder het water wordt, hoe groter het risico dat leidingen, radiatoren of andere onderdelen onder het dauwpunt komen en condens ontstaat.

De instellingen waarmee een installatie wordt opgeleverd, zijn daarom niet willekeurig gekozen. Ze horen bij de manier waarop de totale installatie is opgebouwd en geregeld.

Zelf de koelwatertemperatuur steeds verder verlagen om meer koelvermogen te krijgen, kan ervoor zorgen dat de installatie buiten deze uitgangspunten gaat werken.

Wat kunt u van koelen met een warmtepomp verwachten?

Met een geschikte installatie kan koelen met een warmtepomp zeker bijdragen aan het zomercomfort. Het belangrijkste is dat de verwachting klopt.

Topkoeling is bedoeld om de grootste warmtepiek uit de woning te halen en het binnen aangenamer te houden. Het is geen vervanging voor airconditioning wanneer u ruimtes actief en ver wilt terugkoelen.

Daarom kijken wij bij Holland Warmte niet alleen naar wat een warmtepomp technisch kan. We kijken ook naar de vloerverwarming, radiatoren, leidingen, regeling en de manier waarop de installatie in de woning is opgebouwd.

Want ook bij koelen geldt: een goede warmtepomp alleen maakt nog geen goede installatie. Het totaal moet kloppen.

Denkt u dat uw warmtepomp lekt tijdens het koelen?

Ziet u tijdens warme dagen water of vocht bij leidingen, radiatoren of andere onderdelen van uw verwarmingsinstallatie? Verlaag de ingestelde koeltemperatuur dan niet verder.

Het hoeft namelijk geen lekkage te zijn. Er kan sprake zijn van condensvorming doordat onderdelen van de installatie te koud worden.

Neem bij twijfel contact met ons op. Dan kunnen we beoordelen waar het vocht vandaan komt en of de instellingen en de installatie goed op elkaar zijn afgestemd.